Straffe verhalen

In de jaarlijkse smart city-rangschikkingen scoort Barcelona ieder jaar opnieuw erg hoog: de stad heeft de afgelopen jaren enorme inspanningen geleverd om het leven van haar bewoners, pendelaars en toeristen een stukje te vergemakkelijken via slimme stadsdiensten. Hier zijn er zo acht.

In Barcelona komt het Internet of Things tot leven. Het stadsbestuur besteedde miljoenen aan het aanleggen van geavanceerde glasvezel-, camera- en sensorinfrastructuur waarop slimme stadsdiensten kunnen worden gebouwd. Het maakt van de Catalaanse hoofdstad, in de Smart City Index van studiebureau Juniper Research, de derde slimste stad in Europa, na Berlijn en koploper Londen. Onder de architecturale pracht en de historische luister van de stad klopt dus ook een digitaal zenuwstelsel. En dat leverde tot nu toe al de volgende diensten op.

SEAT onderzoekt met het Virtual Mobility Lab op dit moment de impact van slim autodelen in zijn thuisstad.

1. Eenvoudig parkeren

Of je nu een pendelaar, een inwoner of een toerist bent: parkeerplaats vinden is altijd een last die op je schouders valt wanneer je op je bestemming aankomt, hetgeen net te veel is aan de hele trip. Maar wat gebeurt er wanneer er een slim systeem is dat de openstaande parkeerplaatsen gewoon voor je aanwijst? Barcelona liet, om die reden, ApparkB ontwikkelen, een app voor de smartphone (maar binnenkort wellicht ook voor slimme boordsystemen van auto’s) die direct in verbinding staat met een systeem van duizenden parkeersensoren die over de stad zijn uitgestrooid. Die sensoren, die ingebouwd zijn in het asfalt, ‘voelen’ wanneer er wel of niet een auto geparkeerd staat op een bepaalde plaats. Zo turft het systeem à la minute waar er parkeerplaatsen zijn, en brengt het je – gebaseerd op je GPS-locatie – naar een van die vrije ruimtes wanneer je er eentje aan het zoeken bent. De stad doet dat overigens niet alleen voor jouw plezier: hoe minder lang er auto’s rondrijden op zoek naar een parkeerplaats, hoe minder risico er is op stremmingen in het verkeer, en hoe minder koolstofdioxide er ook wordt uitgestoten.

2. Autodelen

Het zal je wellicht niet verwonderen dat autodelingsdiensten in een stad als Barcelona populair zijn. Bekende (startende) merken als Ubeeqo en Bluemove zijn er al operationeel. Maar ook autoconstructeurs zien het als een van de mobiliteitsoplossingen van de toekomst. SEAT bijvoorbeeld, denkt aan zijn eigen autodelingssysteem in zijn thuisstad, maar in zijn Virtual Mobility Lab is het op dit moment vooral aan het onderzoeken wat de impact van zo’n dienst is. Eerste indicaties stemmen hoopvol: volgens het Virtual Mobility Lab resulteert het gebruik van vijfhonderd on-demand shuttles in de stad op korte termijn in het permanent wegwerken van 2000 private voertuigen uit de straten. Met alle weldadige gevolgen van dien voor de mobiliteit en het milieu.

3. Stadsgeruis wordt constant gemonitord

Om geluidsvervuiling tegen te gaan, een probleem waarmee iedere grootstad wel wordt geconfronteerd, moet er eerst ook worden gezorgd dat dat goed kan worden opgemeten. Daarom installeerde het stadsbestuur van Barcelona in de zomer van 2017 een netwerk van geluidsmonitoren, die alle geruis in de stad – vooral van passerende auto’s – registreert en de ergste locaties verzamelt op een kaart. Van daaruit kan het stadsbestuur ingrepen doen (bepaalde straten verkeersvrij maken, bijvoorbeeld) om dat terug te dringen.

4. Vuilniscontainers hebben sensoren

Inwoners van Barcelona hoeven niet zelf in de gaten te houden of hun afvalcontainer al dan niet vol genoeg is om te worden opgehaald: het ding weet dat zelf. De containers van de inwoners zijn voorzien van sensoren die de inhoud meten, waardoor de vuilniswagen alleen maar passeert wanneer dat echt nodig is. Daardoor zou de kost voor ophaling, over de hele stad, met tien procent dalen, denkt het stadsbestuur.

5. Slimme irrigatie in de parken

De irrigatie van parken en het waterniveau van de fonteinen in de stad worden centraal geregeld vanuit een systeem van sensoren, die regen en vochtigheid meten op iedere plaats waar ze geïnstalleerd zijn. Wanneer een bepaalde zone wat water nodig heeft, worden de sproeiers gewoon vanop afstand aangezet. Bijna zeventig procent van alle parken in de stad zit al op dat systeem, waardoor Barcelona door deze ingreep alleen al een kwart minder water verbruikt dan voor de implementatie van het systeem. En aangezien er gewoon veel parken zijn in de stad, levert dat ook een aanzienlijke besparing op: de jaarlijkse winst wordt op een half miljard euro begroot.

6. Ook de straatverlichting is er slim

De straatlampen in Barcelona zijn voorzien van een geïntegreerde module met een slimme camera, sensoren en een WiFi-antenne. Zo dienen de lantaarnpalen als hotspots voor draadloos internet, maar meten ze ook straatlawaai en CO2-uitstoot op, en kunnen de lichten – tenzij die zonet genoemde sensoren aangeven dat er nog veel volk op straat is – na middernacht wat worden gedimd. Cisco Systems, het bedrijf dat het systeem op poten hielp zetten, rekent op termijn op een kostenbesparing van dertig tot tachtig procent op het energieverbruik.

7. Alles wat je doet, wordt ‘gedatamined’

Al die slimme diensten hebben ook een keerzijde: ze genereren ook data. Over jou. Want waar het stadsbestuur van Barcelona evenmin voor terugdeinst, is Big Data-analyse van bezoekersinformatie. Hoe komt ze daaraan? Dankzij de vele ‘voelsprieten’ waaruit haar slimme infrastructuur is bepaald. De gratis WiFi die je als toerist gebruikt, en die veelvuldig in de stad te vinden is, helpt het achterliggende systeem ook om gegevens te verzamelen over waar er op welke momenten de meeste toeristen zijn. En uit welk land. En wanneer dat wordt vergeleken met spenderingsdata, van kredietkaarten bijvoorbeeld, kunnen er conclusies worden gemaakt over welke bevolkingsgroepen (nationaliteiten, maar ook demografische groepen) er naar welke stadsdelen moeten worden gelokt via stadsmarketing.

8. De stad krijgt een eigen besturingssysteem

Laptops hebben Windows of MacOS, smartphones hebben Android of iOS, steden hebben binnenkort CityOS? Barcelona is, samen met een aantal technologiebedrijven, het eerste besturingssysteem voor steden aan het ontwikkelen, dat alle systemen in de stad (wegen, vuilnisophaling, riolering, enzovoort) met elkaar doet samenwerken. “ICT, water, materie, energie, mobiliteit, natuur: alle systemen die een invloed hebben op het leven van de inwoners moeten samen worden gebracht”, zegt Antoni Carol, telecomdirecteur bij het stadsbestuur van Barcelona. “Alleen dan kan de stad slim worden. We hebben een platform nodig waarop bestaande infrastructuur kan worden aangesloten en waarop nieuwe diensten kunnen worden gebouwd.”